Sınav Kaygısı

Sınav kaygısı, bir sınav veya değerlendirme durumunda yoğun bir endişe, korku veya stres hissetme durumudur. Çocuk ya da genç sınav sırasında yapması bekleneni yapamayacağını ve karşılaştığı sorunu çözemeyeceğini düşünür. Bu düşünceler dikkatinin dağılmasına neden olur. Dünya çapında sıklığı okul çağı çocuklarında %10-40 arasında değişebilen oranlarda sınav kaygısı olduğu bildirilmektedir. Genetik yatkınlık, davranışsal inhibisyon gibi mizaç özellikler, mükemmeliyetçilik, başarısızlık korkusu, felaketleştirme, düşük öz yeterlilik, geçmiş başarısızlık deneyimleri, ailede kaygı bozukluğu öyküsü olması, ebeveyn beklentilerinin yüksek olması, aşırı eleştirel ve koruyucu ebeveynlik tarzı, akademik başarıya aşırı vurgu yapan okul ortamı sınav kaygısının ortaya çıkmasında etkili risk faktörlerindendir.

Konsantrasyon güçlüğü, zihin boşalması, başaramayacağım, herkes benden iyi şeklinde tekrarlayan olumsuz düşünceler, bilgiyi hatırlamada güçlük, kalp çarpıntısı, terleme, titreme, mide bulantısı, baş ağrısı, baş dönmesi, hızlı nefes alıp verme, iştahta azalma, uyku sorunları, kas gerginliği gibi belirtiler görebiliriz. Diğer belirtiler arasında sınav öncesi ve sırasında huzursuzluk, okula gitme istememe, sınava girmek istememe, erteleme, aşırı hazırlık ya da hiç hazırlanmama, aşırı endişe, panik hissi, çaresizlik, öfke patlamaları ve ağlama nöbetleri bulunmaktadır.

En etkili tedavi yöntemi psikoterapidir. Bilişsel Davranışçı Terapi ise psikoterapiler arasında sınav kaygısında etkinliği en yüksek düzeyde olan terapi türüdür. Olumsuz otomatik düşüncelerin tanınması ve yeniden yapılandırılması, felaketleştirmenin azaltılması, gerçekçi hedef belirleme üzerine odaklanılır. Diğer etkili yöntemler arasında gevşeme teknikleri, sistematik duyarsızlaştırma, mindfulness ve kabul temelli yaklaşımlardır. Şiddetli ve işlevselliği ciddi düzeyde bozan vakalarda, psikoterapiye yanıt vermeyen durumlarda ilaç tedavisi eklenebilir. İlaçlar arasında selektif serotonin geri alım inhibitörleri birinci seçenektir. Yine hem aileye hem çocuğa sınav kaygısının doğası, belirtileri ve baş etme yöntemleri hakkında psikoeğitim verilmelidir.