Psikotik Bozukluklar

Çocukluk çağı başlangıçlı şizofreni oldukça nadir görülen bir klinik tablodur. Ergenlik döneminde ise sıklık erişkinlik dönemine biraz yaklaşır ve yaklaşık %0,5-1 arasında görülür. Klinik belirtiler ve bulgular arasında özellikle işitsel zaman zaman çocuklarda daha sık olmak üzere görsel halüsinasyonlar, erken yaşta daha basit ve organize olmamış şekilde olan sanrılar, düşünce bozuklukları, dağınık ve tuhaf konuşma içeriği, dezorganize davranışlar sosyal geri çekilme duygu ifadesinde azalma, donuk yüz ifadesi, keyifsizlik, zevk alamama, motivasyon kaybı, konuşma miktarında ve çeşitliliğinde içeriğinde azalma olması, dikkat ve konsantrasyon kaybı, bellek bozulmaları, organize olma planlama kapasitesinde azalma, problem çözme yeteneğinde azalma bulunmaktadır. Belirti ve bulguları değerlendirirken çocuklardaki gelişimsel özellikler dikkate alınmalıdır. Normal gelişimsel fanteziler, hayali arkadaşlar ve gelip geçici halüsinatuar yaşantılar psikozdan ayırt edilmelidir.

Birinci derecede akrabada psikoz olması, iler anne ve baba yaşı, doğum komplikasyonları, prenatal enfeksiyonlar, gebelikte gelişimsel gerilik, düşük zeka, dil ve konuşma gecikmesi, çocukluk çağı travmaları, kentsel yaşam, göç ve azınlık grubu olmak, düşük sosyoekonomik düzey, aile içi yüksek stres, ergenlikte madde kullanımı risk faktörleri arasındadır.

Çocuk ve gençlere psikotik bulguların eşlik edebileceği duygudurum bozuklukları (depresyon ve bipolar bozukluk), travma ile ilişkili bozukluklar (travma sonrası stres bozukluğu), tıbbi nedenler, madde kullanımı gibi diğer durumlardan ayırıcı tanısı yapılmalıdır.

Tedavide birinci seçenek antipsikotikler olarak bilinen ilaçlardır. Çocuk ve gençlerde atipik antipsikotikler olarak bilinen risperidon, aripiprazol, olanzapin, ketiapin ve paliperidon sıklıkla kullanılan ve onaylı ilaçlardır. Tedavide psikososyal müdahaleler de çok önemlidir. Aile bireylerine hastalık, belirti tanıma ve tedavi uyumunu anlatmaya yönelik psikoeğitim, aile terapisi, yüksek düzeyde dışa vurulan duyguları tanıma becerisi, iletişim becerilerini geliştirme yararlıdır. Hastalık iç görüsü geliştirme, sosyal beceri eğitimi, sanrı ve halüsinasyonlarla başa çıkma gibi alanlarda yararlı olacak olan Bilişsel Davranışçı Terapi etkili bir terapi türüdür. Okul için bireysel eğitim programı, akademik hedeflerin yeniden düzenlenmesi, sosyal entegrasyon desteği sağlanabilir. Erken tanı ve iyi tedavi uyumu, güçlü aile desteği, hastalık öncesi iyi işlevsellik, akut hızlı başlangıç, daha az negatif belirtiler olması hastalık hakkında iyi gidiş tedaviye olumlu yanıt göstergeleridir.

Erken değerlendirme ve müdahale, multidisipliner yaklaşım yani sürece psikolog, sosyal çalışmacı, eğitimcilerin eklenmesi, ailenin tedavi sürecine dahil olması, tek başına ilaç tedavisi değil kapsamlı tedavi planı oluşturulması önemlidir.