Uyku Uyanıklık Bozuklukları

Uyku sorunları uyku süresi, uykuya dalma süreci, uykuyu sürdürme, gece boyunca sık sık uyanma veya erken uyanma gibi farklı şekillerde ortaya çıkabilir. Stres, kaygı, depresyon, travmatik deneyimler uyku sorunlarına yol açabilir. Uyku; beyin gelişimi, davranış düzenlenmesi ve öğrenme gibi pek çok fonksiyon için kritik öneme sahiptir. Teknolojik elektronik cihazlardan oluşan medya ürünleri yaşamı kolaylaştıran önemli unsurlardır ancak çocukluk döneminde bu ürünlerin bağımlılık düzeyinde kullanımı sağlıklı uykuyu tehdit etmektedir. Yetersiz uyku çocuğun biyo-psiko-sosyal sağlığını, aile-akran-öğretmen ilişkilerini, günlük yaşam aktivitelerini, davranışlarını olumsuz etkileyebilir.

Bebek ve çocuklar için uyku saati ile ilgili rutinler oluşturmalıdır. Çocukların yatağa gitme ve yatma zamanları düzenlenmeli, okul günlerinde ve tatil günlerinde yatma ve kalkma saatleri aynı olmalıdır. Küçük çocukları yatırdıktan sonra çocukla bir süre beraber olup onu sakinleştirmek (okşamak, kitap okumak, masal anlatmak gibi) ya da sevdiği bir oyuncakla uyumasına izin vermek yararlı olabilir. Yatağa gitme zamanı yaklaştığında sessiz bir ortam yaratılmalı, yatmadan önce yüksek enerji gerektiren oyunlar, aktivitelerden kaçınılmalıdır. Yatmadan önce heyecanlı filmler izlemek, egzersiz yapmak, uykuya dalma süresinin uzamasına, uyku süresinin azalmasına yol açmaktadır.

Çocuk açken yatırılmamalı ayrıca yatmadan önceki iki-üç saat içerisinde ağır yemekler, büyük porsiyonlardan kaçınılmalıdır. Özellikle uykudan önce kafein içeren çay, kahve, çikolata gibi içeceklerden uzak durmalıdır. Her gün ev dışında düzenli sportif faaliyetler uyku düzeni açısından yararlıdır ancak yatmadan önceki iki-üç saat içinde ağır egzersizlerden kaçınmalıdır. Yatak odasının uygun ısıda, rahat, sessiz, karanlık olması gereklidir. Hafif ışığı olan gece lambaları tercih edilebilir. Odalarında televizyon bulundurulmamalıdır.

Çocuk ve ergenlerde sık görülen uyku bozuklukları;
İnsomnia (Uykusuzluk): Yatmaya çalıştıkları halde uyuyamama, gece boyunca sık sık uyanma veya erken uyanma gibi sorunlar yaşarlar.

Horlama ve Uyku Apnesi: Çocuklarda genellikle horlama ve nefes kesilmesi gibi solunum sorunlarını içerir.

Uyurgezerlik: Genellikle uyku sırasında kontrolsüz hareketleri içerir ve genellikle çocukluk döneminde daha yaygındır. Uyurgezer çocuklar, uykulu bir durumdayken yataktan kalkabilir ve etraflarında dolaşabilirler.

Gece terörü: Kabus benzeri korku ataklarına neden olabilir ve çocuğun uyanmasına yol açabilir. Gece terörleri daha çok 3-12 yaş arasında görülmektedir. Gece teröründe çocuk çoğunlukla geceleri aynı saatte uyanır ve ağlar. Çocuk ebeveyni tarafından bir türlü yatıştırılamaz aksine yatıştırmaya çalışmak atağın daha da şiddetlenmesine yol açar.

Karabasan: Karabasanda, kişide uyanıklık gerçekleşmiş olmasına rağmen uykuda felce neden olan hormonların etkisi geçmemiştir. Bu sebeple kişi hareket etmek istemesine rağmen hareket edemez ve bu da yoğun bir kaygı yaratır.