Bilimsel olarak etkinliği kanıtlanmamış ve bir hastalığın tedavisinde kullanılan rutin olmayan yaklaşımlar tamamlayıcı ve alternatif Tıp olarak bilinir. Ülkemizde sıkça kullanılan yöntemler vitamin ve mineral kullanımı, diyet, norofeedback, şelasyon, müzik tedavisi, hayvanlarla tedavi ve hiperbarik oksijen uygulamalarıdır.
Aileler Neden Alternatif Tedavilere Yöneliyorlar?
Temel tedavi yöntemi olan özel eğitim uygulamaları uzun vadede sonuç veriyor.
Alternatif tedavileri sunan kişiler ailelere büyük vaatlerde bulunup otizmi kesin iyilestireceklerini belirtiyor.
Tedavi ekibi alternatif tedaviler hakkında aileye yeterli bilgi vermeyebiliyor.
Medya, özellikle sosyal medya sansasyonel konulara odaklanıp izlenme oranını arttırma çabası ile bu yöntemleri ön plana çıkarabiliyor.
Vitaminler ve Beslenme Destekleri
En sık kullanılan tamamlayıcı tedavilerin başında vitaminler ve beslenme destekleri gelmektedir.
B vitamini, C vitamini, E vitamini, Selenyum, Çinko ve magnezyum sık kullanılmaktadır. Çalışmalarda bu vitamin desteklerinin otizmin temel belirtilerine olumlu bir etkisi gösterilmemiştir.
İyi beslenen bir çocukta eksiklik yoksa ek vitamin takviyesine ihtiyaç yoktur.
Diyet Uygulamaları
OSB tanılı çocuklarda sindirim sistemi sorunlarının sık olması aileleri diyet uygulamalarına yönlendirebilir. En sık kullanılanlar Glutensiz ve Kazeinsiz diyetlerdir. Çalışmalarda bu diyetlerin temel otizm belirtilerinde, örneğin konuşma ve sosyalleşmede bir olumlu etkisi gösterilememistir.
Ancak gıda alerjisi ya da sindirim sistemi sorunu olan çocuklarda bu tarz diyet uygulamaları bu sorunları azalttığı için çocukta huzursuzluk da azalmaktadır.
Bu tarz sindirim sistemi sorunları eşlik etmiyorsa Glutensiz ya da Kazeinsiz diyetler önerilmez.
Nörofeedback
Bu yöntemin otizm tedavisine etkisini araştıran çalışmalarda olumlu bir sonuç gösterilmemiştir.
Özel anlam yükleyip denemeye devam etmenin sakıncası; rutin özel eğitim için ayrılacak zaman, para ve enerjinin bu yönteme kayması ve büyük ümitler vaad edilen ailelerin hayal kırıklığı yaşamasıdır.
Şelasyon (Ağır Metalden Arındırma)
Şelasyon ajanlari ağır metallere bağlanır ve böbrekten atılmasını sağlar. Otizmde şelasyonun olumlu etkisini gösteren bilimsel bir çalışma yoktur.
Aksine, şelasyon yapılan çocuklarda vücut için gerekli Demir ve kalsiyum da kaybolabilir.
Hiperbarik Oksijen Tedavisi
Yöntemi uygulayanlar yüksek basınçlı hava ile otizmi tedavi edebileceklerini savunur.
Avrupa Hiperbarik Tıp Komitesi hiperbarik oksijen tedavisinin otizmde uygulanmasını kabul edilemez ilan etmiştir.
Hayvanlarla Tedavi
Amaç çocuğun hayvanla bir araya gelerek bağ kurması, sevmesi ve ilişkiden öğrendiklerini genelleyebilmesidir. Bazı çalışmalarda çocukların duygudurumda iyileşme, sosyal çevre farkındalığında artış ve dil kullanımında artış gösterilmiş.
Ancak önemli olan bu tedaviyle otizmin temel belirtilerinde iyileşme için yeterli kanıt olmadığının bilinmesidir.
Özel eğitim uygulamaları gibi temel tedaviler uygulandığı sırada ailenin yeterli kaynağı ve motivasyonu mevcutsa bu yöntemin bir sakıncası yoktur.
Müzik Tedavisi
Sözel olmayan yoldan bir sosyal etkileşim hedeflenmektedir. Küçük gruplarla çalışmalarda ortak dikkat ve jest kullanımında artış gösterilmiş.
Otizm için temel ve öncelikli bir tedavi değildir. Ancak evde çocuğun sevdiği müzikle birlikte dans etmek hem göz teması kurma hem birlikte eğlenme sayesinde sosyal gelişime katkı sağlayabilir.
Sonuç
Sözü edilen tamamlayıcı ve alternatif tedavileri uygulayanların ailelere bu yöntemlerin otizmi tedavi ettiği şeklinde bilgiler vermesi bu çocukların alması gereken özel eğitim uygulamaları ve diğer destekleyici yöntemlerden uzaklaşmasına, ailelerde büyük hayal kırıklığına, maddi kayba, motivasyon ve zaman kaybına yol açabilmektedir.