Çocuklarda Uyku Sorunları
Günümüzde uyku sorunları çocuk ve gençlerde oldukça sık görülmektedir.
Bir çalışmada 7-17 yaş arasında uyku sorunları sıklığı %47 gibi yüksek bir oranda bulunmuştur.
Başka bir çalışmada ise incelenen grupta çocukların %3.7 sine uyku bozukluğu tanısı konmuştur.
Bu da bu kadar önemli bir sorunun aslında gözden kaçtığını bize gösteriyor.
Yaşa Göre Önerilen Uyku Süreleri (Amerikan Uyku Tıbbi Akademisi - AASM)
Çocuklarda Uyku Sorunları
Okul öncesi dönemde uykuya dalma güçlükleri ve gece uyanmaları daha sık.
Okul döneminde yani 6 yaş üstünde ise davranışsal uykusuzluk %10-30 arasında görülmektedir.
Çoğunlukla tutarsız ebeveyn sınır koymaları ile uygunsuz uyku başlangıç ilişkilendirmesinden kaynaklanmaktadır.
Bu dönemde diğer önemli sorun Obsruktif Uyku Apnesi Sendromudur. Okul öncesi tonsiller hipertrofi, ergenlikte obezite ile sıklığı artabilir.
Çocuklarda Uyku Sorunları
Gecikmiş uyku-uyanma bozukluğu ergenlerde %3-8 arasında bildirilmiştir.
Uyku başlangıcı alışılan saate göre en az 2 saat gecikmiştir.
Genetik faktörler, azalmış sabah ışığı, artmış akşam ışığı nedenler arasındadır.
Yoğun sosyal medya kullanımı, ekran kullanımının bu yaş döneminde artması melatonin hormonunu baskılayarak uykuyu geciktirebilir.
Uyku Sorunları Nelere Yol Açabilir
Uyku bozuklukları ile depresyon ve kaygı bozuklukları arasında güçlü bir ilişki vardır.
Uyku bozukluğu tedavi edilmediğinde davranışsal sorunlar, öğrenmede zorluk, akademik başarıda düşüş riski artar.
Ayrıca Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu nda uyku sorunları sık görülmekte, aynı zamanda uyku sorunu DEHB belirtilerini de arttırmaktadır.
Kronik uyku sorunları intihar riskinde artışla ilişkili bulunmuştur.
Uyku Sorunlarında Tedavi Yaklaşımları
Bilişsel Davranışçı Terapi mudahaleleri çocuk ve gençlerde uyku sorunları için etkili bulunmuştur.
Temel yöntemleri uyku hijyeni eğitimi, yatak ve uyku ilişkilendirilmesi, uyku kısıtlaması, bilişsel yeniden yapılandırma ve gevşeme teknikleridir.
Küçük çocuklarda tutarlı,sakin ve öngörülebilir bir uyku rutini oluşturmak yararlıdır. Banyo ardından kitap okuma ve uyku gibi.
Uyku ile yatağı ilişkilendirin. Çocuğun kucakta ya da mamada uykuya dalmasından kaçının.
Gece lambası kullanılabilir ancak ideal olan tam karanlık olmasıdır.
Oda sıcaklığı 18-20 derece arasında olmalıdır.
Okul çağı çocuklarında hafta sonu dahil düzenli uyku ve uyanma saatini devam ettirin.
Yatakta ekran kullanımını yasaklayın, yatmadan en az 1 saat önce ekran kullanımını sonlandırın.
Öğleden sonra kafein içeren kola, kahve, çay ve enerji içeceği kullanımını kısıtlayın.
Yatmadan önce ağır egzersiz yerine hafif aktiviteleri tercih edin.
Ergenlik döneminde uyku günlüğü tutulması yararlı olacaktır.
Uyku Sorunlarında İlaç Tedavisi
Bazı ilaçların uykuya yönelik olumlu etkisi nedeniyle hekimler tarafından kullanılabilmektedir.
Uyku hijyeni eğitimi, davranışsal müdahaleler, altta yatan tanı varsa tedavi edilmesi önceliklidir. Bunlara rağmen sorun devam ediyorsa çeşitli ilaçlar tedaviye eklenebilmektedir.
Son dönemde Otizm Spektrum Bozukluğu tanılı çocuklarda uyku bozukluğu için onay alan melatonin tipik gelişim gösteren çocuklarda da ilk tercih edilecek en güvenli ilaçtır.
Çocuk ve Gençlere Öneriler
Uyku beyninizin şarj edildiği zamandır. Uyku sırasında büyüme hormonu salgılanır, duygu düzenleme gerçekleşir.
Gece geç saatte telefon kullanmak beyne hala gündüz olduğu sinyali gönderir.
Aklında dönen düşünceler uykuyu engelliyorsa, yatmadan önce bunları endişe defterine yaz ve bunları sabaha bırak.
Kısa gevşeme egzersizleri yap, 4 saniye nefes al, 7 saniye tut ve 8 saniyede ver. Kas gevşemesi uykuya geçişi kolaylaştırır.